Wat was het dan wel? Ik denk dat we aan tobberigheid ten onder gingen. We zijn bangig geworden. Verdwaasd. We hebben het gevoel de vorige oorlog te willen winnen. Daar lijden we onder. Want wie niet voluit durft te strijden, verliest het gevecht.

‘We laten ons meer leiden door angst dan door hoop.’ Dat zei Lodewijk Asscher vorige week toen hij zich kandidaat stelde voor het lijsttrekkerschap van Amsterdam. Daar zit veel waarheid in. Hij is één van die honderden PvdA lijsttrekkers die straks – in maart - hun PvdA naar een goede score brengen. En dat gebeurt niet als we in angst geloven. Wel als we hoop over kunnen brengen.

Het zijn namelijk tijden waarin verwarring heerst. Onzekerheid. Mensen die hun baan verliezen, terwijl banken en verzekeraars dikke bonussen uitbetaalden voor hun eigen wanprestaties. Maar ook de Poolse schilder die onze huizen verft, terwijl de winterschilder zelf met de kwast in de leunstoel zit te verpieteren. Of de voortgaande globalisering. De wereld komt dichterbij en we weten niet of we daar nou blij mee moeten zijn. Dan hebben we het niet eens over de klimaat- en energiecrisis. De voedselcrisis. De sociale crisis. De electorale crisis.

Ik kan u nu alle miljoenen op tafel leggen die dit kabinet uitgeeft om die crises te bestrijden. Maar dat is nou net de fout die we zo vaak maken. We zijn te regentesk. We reageren met geld. Ik hoorde een tijdje terug een antwoord van een PvdA politicus die dit illustreert. De vraag was: wat doet u aan integratie? Een waterval aan miljoenen kwam over de vragensteller heen. Van barbecue tot fietsles. Van leerwerktraject tot taallessen. Het gezicht van de PvdA’er keek vervolgens triomfantelijk. Heeft u nog vragen?

Ja. Vele vragen. Want mensen geloven wel dat we op elk probleem een geldspuit richten. Dat zijn ze gewend. Maar wat is het verhaal? ‘Keihard aanpakken.’ ‘Pappen en nathouden.’ En alles daar tussenin.

Mensen die zich niet meer thuis voelen in hun eigen wijk hebben geen reet aan subsidies voor fietsende Turkse vrouwen. Iemand die zijn baan verliest, omdat hun bedrijf goedkopere Poolse chauffeurs in dienst neemt, moeten weinig hebben van nieuwe Europese regelgeving voor de rijtijdenwet. En mensen die geld vragen van iedere Internetgebruiker om de krantenwereld overeind te houden, heeft niets aan de vernieuwde Volkskrant.

De sociaaldemocratie gaat over vrijheid, gelijkheid en broederschap. Het geld kan alleen af en toe een middel zijn dat te bereiken. Het gaat om visie.

Vrijheid

Die vrijheid is er niet voor iedereen. Moslima’s die niet vrijelijk hun hoofddoek aan de wilgen kunnen hangen. Homo’s die niet welkom zijn op een christelijke school. Kunstenaars die zich niet vrij weten te maken wat ze willen.

Wij moeten achter de zich emanciperende Fatima staan en niet achter hun vader die haar het vrije leven niet gunt. Dat hebben we te vaak nagelaten. Iedereen moet vrij zijn om te zijn wat je wilt zijn. Daar zijn we lange tijd te kil in geweest. Mohammed die zijn geloof wil verlaten, moet door ons gesteund worden. Richard die uit de kast komt, zullen wij de helpende hand reiken. Emancipatie. Volksverheffing. En een seculiere samenleving. Geloof is ook maar een mening. Iedereen mag die mening hebben. Maar wanneer anderen hun mening aan anderen opdringen, vind je ons op je pad.

Gelijkheid

Die gelijkheid is er niet voor iedereen. De kans dat Fatima uit Slotervaart chirurg wordt, is kleiner dan die van Ingrid uit Blaricum. Vrouwen knallen tegen een glazen plafond en worden regelmatig slechter betaald voor hetzelfde werk.

Ons onderwijs moet schitterend zijn. Dat hebben we niet goed gedaan de afgelopen jaren. Dat geven we toe. Wij zijn er voor om te zorgen dat iedereen dezelfde kansen heeft. Discriminatie en racisme worden hard aangepakt. De vrijheid van meningsuiting is er voor iedereen en niet alleen voor blanke heren. Daar moeten we de komende tijd dus met alles wat er in ons zit aan werken.

Broederschap

Die broederschap staat onder druk. Waarom solidair zijn met mensen in Afrika als je zelf ook niet rond kunt komen. We moeten nu volledig achter de mensen in Iran staan die met gevaar voor eigen leven de straat opgaan. Solidariteit is echter meer. Als het goed met de ander gaat, gaat het goed met jou. Elkaar helpen. Er voor elkaar zijn. Zorgen. Zorgen dat je oude oma ook een menswaardig bestaan heeft. Zorgen dat jonge schoolverlaters in deze crisis geen verloren generatie worden. Dat gaat om de leraar die zich niet gesteund weet als hij een probleemklas van 35 leerlingen moet leiden. Broederschap. Solidariteit. Uiteindelijk zijn we één land.

Vrijheid. Gelijkheid. Broederschap. Voor iedereen. Dat verhaal is een sociaaldemocratisch verhaal. Dat verhaal moeten we liefdevol vertellen. Dat verhaal vertellen we al honderd jaar. Maar dat verhaal moeten we niet meer mompelen, maar dat moeten we met een rechte rug en een vuist in de lucht vertellen.

Dat verhaal is het PvdA verhaal.

Wellicht is het goed om te eindigen met een citaat van Floor Wibaut – die dinsdag 150 jaar zou zijn geworden.

Er is één land, de wereld
Er is één volk, de mens
Er is één geloof, de liefde.

Ik dank u