Ehsan Jami. Jezus. Ja. Twee jaar geleden hield hij de PvdA in haar greep met zijn comité ex-moslims. Een mannetje was het. Een ‘ster’ die zijn eigen graf delfde. Toch jammer. Het ging immers over geloofsafval, een thema dat sindsdien weer op zijn gat ligt.

Ik dacht aan Ehsan. Omdat ik hem in een debat noemde als ‘nuttige provocateur’. Hij stond in een rijtje met Ayaan Hirsi Ali, Sooreh Hera en Geert Wilders. Mensen die de discussie lostrokken. Dat deden (en doen) ze luidruchtig. Dat deden ze soms kort door de bocht. Soms ging het vooral om hun eigen ego. Maar de nuttige uitwerking was wel dat er een discussie ontstond.

Over geloofsafval. Over dwingelandij binnen de islam. Over angst. Over homoseksualiteit. Ahmed Aboutaleb zei destijds al dat ‘Fitna’ de mensen liet nadenken. Moslims zouden hun gebedshuizen open moeten doen om te laten zien wat er gebeurt.

Over hen kun je schamperen. Er zitten genoeg losse draadjes waarmee je kortsluiting kunt maken. En toch. Ze deden hun uitspraken met gevaar voor eigen leven. Doodsbedreigingen waren het gevolg. Denk daar even over na. Dat jouw simpele woorden hele volksstammen aanzetten tot moorden.

Terug naar geloofsafval. Ehsan gooide die kei in het water. En mensen gingen nadenken. 'Dat is dus kennelijk ingewikkeld, van je geloof afvallen.' En moslims dachten: ja, eigenlijk bizar dat ik mijn atheïstische gevoelens voor mezelf hou. Je kunt van alles zeggen over de vorm, maar dat het nuttig is hierover met elkaar te praten, lijkt me evident.

Ehsan was twee jaar geleden landelijk slepend nieuws. Een hele zomer lang was hij dagelijks te zien en te horen. Wouter weigerde achter hem te gaan staan. Hij stapte uit zijn fractie, maakte daarna nog een mislukt filmpje en liet een boek schrijven. En dat was het. Exit. Hij had zichzelf opgeblazen en was nu leeggelopen.

Ook Ayaan is weg. In Amerika, als een soort Berend Botje. Af en toe horen we dat ze een prijs wint. Maar meer niet. Ik heb nog wel eens geprobeerd mensen te enthousiasmeren haar terug naar Nederland te halen. Tevergeefs. Sooreh Hera bracht de discussie over homoseksualiteit en islam ter sprake. Maar de bedreigingen waren te massief. Ze haakte af. Blijft over: Geert Wilders. Jammer. Meer niet. Want Geert heeft veel aangezwengeld, maar blijft nu toch hangen als een grammofoonplaat. Hij ziet met zijn ‘tientallen miljoenen moslims’ ook vooral spoken.

Wat we dus nodig hebben, zijn nieuwe provocateurs. Mensen die niet bang zijn. Mensen die de waarheid spreken en niets minder dan dat. Mensen die pijnlijke meningen niet uit de weg gaan.

Het is nu zomer.
Komkommertijd.
Ideaal om nu te gaan rellen. Wie wil?