Soms is het voorbij. De PvdA moet nu liefdevol de stekker uit dit kabinet trekken, een hand omhoog steken, Balkenende en Rouvoet even omhelzen om met opgeheven hoofd te vertrekken. De emmer druppelde namelijk langzaam vol. En hoewel PvdA’ers masochisten zijn, moet je de zweep van de christenen niet meer op je blote rug willen voelen.
Er is nooit chemie geweest. Het was al ongelukkig, dat de campagne ging over de keuze tussen Bos óf Balkenende. Maar toen de stofwolken waren neergedaald, stonden ze allebei in hun nette pak – met stropdas - naast de koningin. Dat was fout.
Maar dan die ruzies. Dat openlijke gekibbel. Het uitruilen. Als jullie dat Irak-onderzoek niet blokkeren, dan versoepelen wij het ontslagrecht niet. Zo ging het ook met het referendum voor het Europees Verdrag, met de JSF, met de kinderopvang. Pure koehandel. Alle geloofwaardigheid werd ondermijnd. En dat in een tijd, dat het vertrouwen in de publieke zaak al ‘niet bijster groot’ was. Het kabinet werd ‘een moetje’. Natuurlijk, een coalitie moet compromissen sluiten. Maar waarom moet de PvdA haar eigen nederlagen zo etaleren? Het CDA zwijgt, wanneer ze iets niet binnenslepen dat ze eerder beloofd hadden.
Ook het leiderschap was ver te zoeken. We wisten het, Balkenende is geen liefdevolle vader des vaderlands. Maar ook onze Wouter heeft vaak niet krachtig geopereerd. Dat was de tol van zijn dubbelrol als minister én partijleider. Dat gaat niet. Ook lijkt het alsof Wouter bovenal een solide penningmeester wil zijn. Dat benadrukt hij overal. Wouter beseft echter niet dat niemand lid wordt van een club, omdat er een erg goede penningmeester rondloopt. Soms liet hij even zijn tanden zien, zoals in de discussies over integratie, de vrijheid van meningsuiting en de embryoselectie. Maar doorbijten deed hij nooit. De vrijdenkende libertijn hield zijn sterkste arm op zijn rug. Dan is het lastig boksen.
Het is jammer dat daardoor emanciperende moslima’s en allochtone vrijdenkers zelden echt werden gesteund. Even bracht de vicepremier de vrije partnerkeuze te berde, maar de partij pakte het niet op. En Wouter drong dus ook niet aan. Te weinig was men bereid het individu te beschermen tegen de religieuze groepsdwang. Dit in weerwil van het uitstekende verkiezingsprogramma op dit punt en tot irritatie van veel emanciperende moslims. In de beeldvorming werd de PvdA bijna de derde religieuze partij in het kabinet.
Dat ‘religieuze’ is de reden waarom de PvdA de rode tas moet pakken om dit kabinet te verlaten. CDA en ChristenUnie hebben ideeën waar wij ons verre van moeten houden. Het begon al bij de formatie toen werd overeengekomen dat ambtenaren homo’s mogen weigeren te trouwen.
Maar vooral de laatste tijd beginnen de Christenen ‘weer praatjes te krijgen’. De wet op de smalende godslastering moest worden uitgebreid. Gelovigen moeten kennelijk extra bescherming krijgen. Dat vond eerst Donner en Hirsch Ballin deed hem dat na. Ook de blije reactie van de minister van justitie (‘het recht moet zijn loop hebben’) op de arrestatie van Gregorius Nekschot gaf te denken. Tel daar de actie van Balkenende om met een bodemprocedure Opinio kapot te maken bij op en het is duidelijk dat de vrijheid van meningsuiting niet in goede handen is bij deze humorloze rancuneuze christenen.
Wij hebben van de weeromstuit sandalen gekocht om de tenenkrommende acties een plek te geven.
Vooral de ChristenUnie houdt er meningen op na die wij verafschuwen. Homo’s zijn niet welkom. Zoveel is duidelijk. Het advies van de commissie Cnossen is echter dusdanig wollig dat de partij homo’s kan weigeren een functie te bekleden. Dit kan echter niet met zoveel woorden worden gezegd, omdat de partij anders subsidie misloopt. Interne partijkwestie? Misschien. Maar het zegt iets over het emancipatorisch karakter van de ChristenUnie.
Abortus. Euthanasie. Stamcelgenetica. Embryoselectie. God, we hadden dat soort discussies toch gehad? Het zijn ‘onze’ verworvenheden. Dachten we. Wij meenden te weten dat zeventig procent van de Nederlanders niet gelovig was. Maar in dit kabinet ligt die verhouding andersom. Balkenende verkondigde zelfs dat ‘je zonder geloof niet kunt functioneren’. De PvdA verzet zich niet. Integendeel. Lillianne Ploumen, onze partijvoorzitter, ziet religie als ‘bindmiddel van de samenleving’. Ook Job Cohen gaf eerder aan religie als belangrijk moreel anker te zien. Vroeger maakte de PvdA amok tegen gelovige dwingelandij. Nu zwijgen we en faciliteren we reactionaire patriarchalen. Waarom wordt niet duidelijk gemaakt: bij ons staat de mens voorop?
Wij weten ook, de peilingen zijn ongunstig. Degene die breekt, betaalt. Maar kunnen we qua zetels nog lager zakken? Misschien. Het is nu echter tijd voor principiële keuzes. We moeten duidelijkheid geven. Wegwezen dus. Hergroeperen, visies op orde brengen, vitaliteit terugkrijgen en vooral weer mensen inspireren. Er ligt een braakliggend politiek terrein voor ons. Laten we dat bewerken. Als Gods water dan weer over Gods akkers stroomt, zullen we zien dat er rooie, maar vooral progressieve en seculiere bloemen bloeien.
Marcel Duyvestijn, publicist, Job van Amerongen, politicoloog en Eddy Terstall, filmmaker, zijn liefdevol lid van de PvdA. Dit opiniestuk verscheen vrijdag 13 juni in Trouw
Ik had laatst een gesprek met iemand over de 'liefdevollen'. Die schrijven alleen maar 'contrastukken' - zoals Manon van der Garde het ooit uitdrukte. Maar is dat zo? Gaan al onze liefdevolle opiniestukken over de PvdA? Nee. En toch. Ze spelen natuurlijk wel altijd een rol. Vorig jaar wilden we dat de PvdA de stekker uit dit ongeïnspireerde kabinet zou trekken. Eigenlijk nog immer actueel.
