Elke discussie rond de Vrijheid van Meningsuiting is nuttig. Dat dacht ik altijd. Hoe meer woorden, hoe meer duidelijkheid. Ooit pleitte ik – samen met Mark Rutte, Eddy Terstall en Job van Amerongen – voor een uitbreiding van die vrijheid. Omdat we geloven dat we alleen door veel woorden (die best mogen botsen) ontwikkelen, ontplooien, volwassen worden. ‘Daar wordt Nederland sterker van.’ Daarom keek ik reikhalzend uit naar de rechtszaak tegen Geert Wilders. Nu kon het debat goed beginnen.

Maar het werd een deceptie. Wilders werd aangevallen door een stelletje clowns. Mohamed Rabbae, die zelf ook voorstander van het verbieden van boeken (De Duivelsverzen) is en Wilders een ‘kleine Hitler’ noemde, was nog de evenwichtigste. Voor de rest bestond het gezelschap uit amateurs, die slecht citeerden, die alles door elkaar hannesten en die ook nog iemand in hun midden hadden die een diepe minachting voor de rechtspraak in Nederland heeft – advocaat Enait.

Datzelfde amateurisme zag je bij de rechters. Wat je ook over Wilders denkt, ik snap niet dat je je niet professioneel kunt opstellen. De vooringenomenheid droop er aan alle kanten af. Zo is dit proces een circus geworden. Een show. Een ‘so you think you are an clown’-programma.

Ik had gehoopt op professionalisme. Ik had gehoopt op daadkrachtigheid. Wilders zou vrij gesproken moeten worden. Daarna zou de discussie over vrijzinnigheid moeten gaan. Over nut en noodzaak van een open debat. Over dat geloof een mening is en daarom niet extra beschermd hoeft te worden. Over fundamentele zaken dus.

Dat Wilders de discussie openbreekt, daar moeten we hem echt dankbaar voor zijn, vooral ook omdat hij dat doet met gevaar voor eigen leven. Tegengeluiden zijn echter ook noodzakelijk. Wilders ridiculiseert. Wilders kletst vaak maar wat en probeert steeds groffer uit de hoek te komen. Dat helpt het debat niet. Sterker nog: dat er steeds vaker vernielingen van moskeeën zijn, zou zomaar een uitvloeisel kunnen zijn van te veel domme woorden.

En toch.
Ontkenning van problemen is echter nog erger. Het wordt tijd dat we een echt debat aangaan. Met mensen die er echt iets vanaf weten. Femke Halsema gaf daar vorige week een hoopvol teken vanaf. Brechtje Paardekoper (ook GroenLinks) deed er nog een schepje bovenop. Zij gaan in de voetsporen staan van Paul Scheffer, Ayaan Hirsi Ali, Paul Cliteur, Joost Zwagerman en René Cuperus. Zij moeten het debat weer in handen nemen. Het hele integratiedebat is te kostbaar om aan clowns over te laten.