Tag Archives: Slavernij

Het stilzwijgen van de zwarte slavernijpagina’s

‘Over de holocaust bestaat geen verschil van mening. Over het slavernijverleden wel.’ Dat zegt Antoin Deul, de directeur van het slavernij-instituut Ninsee in Het Parool. Je moet erover nadenken, maar het klopt. Sowieso is het vreemd dat we pas de laatste jaren meer maken van de herdenking op 1 juli. Continue reading

12 years a slave

Slavernij_monument_oosterpark

12 years a slave won de Oscar voor beste film. Terecht. Zelden heb ik een beklemmender film gezien dan deze. Zelden heb ik een bioscoopzaal zo stil gezien. Mensen huilden sereen. Mensen zwegen luidruchtig en durfden elkaar niet aan te kijken. Het was een zuchten van zelfbewustzijn. Wij zijn hiertoe in staat. Wij kunnen martelen. Wij kunnen doden. En we kunnen onze geest zo murw slaan dat we het normaal vinden. Zo is de mens. Continue reading

Keti Koti kitch

Keti Koti ontbijt

Voorafgaand aan de herdenking van 150 jaar afschaffing slavernij maakten Bekende Nederlanders als Job Cohen, Freek de Jonge en Karin Bloemen een zogenaamd Keti Koti-ontbijt. In Het Parool zag ik de foto’s. Lachen, gieren, brullen. Job bakt een eitje. Karin gooit een pannenkoek in de lucht. Ik krijg daar een naar gevoel van. Wat is de symboliek hierachter? Dat witte mensen een excuusontbijtje maken? Aan de andere kant van de tafel zaten ‘zwarte’ mensen. Ze lachten om Freek de Jonge. Hij zal wel iets gezegd hebben als: vandaag ben ik uw slaafje. (…) Het ligt misschien aan mij, maar ik krijg daar kriebel van. Keti Koti kitch. Dat is het. Waarom moeten wij in Nederland alles vertrutten? What’s next? Op 4 mei een pannenkoek bakken voor de joodse slachtoffers van de holocaust?

In De Volkskrant van maandag stond een stuk dat meer door de ziel sneed. Toen 150 jaar geleden de slavernij afgeschaft werd, werden veel Amsterdammers rijk, omdat de bezitters van slaven een compensatie van 300 euro per slaaf kregen. De grachtengordel werd stinkend rijk. Vrij waren de slaven echter nog niet. Ze waren verplicht om tegen een mager loon nog tien jaar op die plantage te werken. Pas in 1873 konden ze overal heen. Dit geeft beter aan hoe wij dachten, hoe wij handelden. De vraag is gerechtvaardigd of we nog steeds zo zijn. De handel staat op nummer een. Altijd. Erst das Fressen, dann die Moral. Zo drukte schrijver Bertold Brecht het uit.

Misschien ben ik nu heel moralistisch. Maar ik vind eigenlijk dat we alle herdenkingen in stilte en ernst moeten dompelen. Ook om onze eigen tekortkomingen te gedenken. Nooit Meer Auschwitz is de simpele tekst die op het monument van Jan Wolkers in het Werdheimpark staat. Het kunstwerk bevat gebroken spiegels. Dat is pas een confrontatie. Je ziet jezelf. Daarna lees je die zin die je ziel in tweeën hakt. Auschwitz belichaamt het ergste waar de mens toe in staat is. De zin uitspreken is één ding, de zin voelen is een tweede.

Deze column verscheen eerder in De Echo. Foto is van @ANP